Khẩu xén sắn Mường Lay – Sản phẩm OCOP 3 sao gìn giữ hương vị truyền thống, nâng tầm đặc sản địa phương

 Khẩu xén là món bánh cổ truyền gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của người Thái trắng tại phường  Mường Lay. Từ lâu, mỗi dịp Tết Nguyên đán, trong mâm cỗ của đồng bào không thể thiếu loại bánh này, tương tự như bánh chưng, bánh giầy của người Kinh. Không chỉ mang giá trị ẩm thực, Khẩu xén còn thể hiện nét đẹp văn hóa, là thức quà ý nghĩa để tiếp đãi khách quý và gửi gắm tình cảm với người thân, bạn bè.

Điểm đặc sắc của Khẩu xén sắn nằm ở nguyên liệu và quy trình chế biến công phu, mang đậm bản sắc địa phương. Sắn được lựa chọn phải là những củ tươi, nhiều tinh bột, sau khi thu hoạch được sơ chế kỹ lưỡng, nghiền thành bột và phối trộn cùng các nguyên liệu tự nhiên. Sản phẩm có bốn màu chủ đạo gồm trắng, đỏ, xanh, tím, được tạo nên từ các nguyên liệu như nếp cẩm, lá dứa, gấc… đảm bảo an toàn và tạo nên vẻ ngoài bắt mắt.

Sau khi được đồ chín, nguyên liệu được xay nhuyễn, trộn với đường, sữa rồi cán mỏng, cắt tạo hình và phơi khô. Công đoạn chế biến tuy đơn giản nhưng đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ của người làm bánh. Khi rán, bánh nở phồng, giòn xốp, tỏa hương thơm đặc trưng của gạo nếp và sắn, tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt khó trộn lẫn.

Không chỉ giữ nguyên hương vị truyền thống, Khẩu xén ngày nay còn được cải tiến đa dạng về hương vị nhằm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Từ vị ngọt phù hợp với trẻ nhỏ đến vị mặn, vị nhạt phục vụ bữa ăn hằng ngày, sản phẩm ngày càng trở nên gần gũi, tiện dụng và được ưa chuộng rộng rãi.

Trước đây, Khẩu xén chủ yếu được làm thủ công, sản xuất nhỏ lẻ trong mỗi gia đình và chỉ xuất hiện vào dịp lễ, Tết. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và sự tham gia của các hợp tác xã như HTX Hoa Ban Trắng, sản phẩm đã từng bước được tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa, bảo đảm quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Hiện nay, các hộ dân đã liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từ khâu nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ. Sản phẩm Khẩu xén sắn không chỉ được tiêu thụ tại địa phương mà còn từng bước mở rộng ra các tỉnh, thành phố trong cả nước, trở thành đặc sản được nhiều du khách lựa chọn khi đến với Mường Lay.

Việc phát triển sản phẩm Khẩu xén sắn theo tiêu chuẩn OCOP không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, tạo việc làm ổn định cho người dân mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nghề truyền thống, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Thái. Đồng thời, đây cũng là hướng đi phù hợp trong việc gắn kết phát triển sản xuất với du lịch, quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Mường Lay đến với bạn bè trong và ngoài nước.

Trong thời gian tới, địa phương tiếp tục định hướng mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư cải tiến mẫu mã, bao bì, xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh xúc tiến thương mại. Với những tiềm năng sẵn có cùng sự quan tâm, hỗ trợ từ các cấp, ngành, sản phẩm Khẩu xén sắn Mường Lay được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển, khẳng định vị thế là sản phẩm OCOP tiêu biểu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương theo hướng bền vững.